Erroibarren LIFE-SIP Pyrenees4Climak Nafarroan egindako Tokiko Ekintza Klimatikoko bideo berri bat: “Duela bi urte lehorte bortitza izan zen”

LIFE-IP NAdapta-CCk toki-erakundeek klima-aldaketaren borrokan duten zeregina nabarmendu nahi du. Hori dela eta, asteartero, eta 2025eko otsailaren 25era arte, albiste sorta bat argitaratuko dugu, eta, horiekin batera, bideo espezifiko bat, alde batetik, klima-aldaketak Nafarroako Pirinioetako udalerrietan dituen ondorioen berri emateko, eta, bestetik, Foru Erkidegoan toki entitateek eragin horiek murrizteko egiten duten lanaren garrantzia azpimarratzeko. 

Lehorteari buruz gaur argitaratzen den albistea abenduaren 17an hasitako zikloaren hirugarrena da. Albiste bakoitzean bideo publiko bat agertzen da, eta guztiak Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren YouTube kanalean eskuragarri daude jada. Bestalde, argitaratzen diren berriak eta klima-aldaketari buruzko beste albiste interesgarri batzuk LIFE-IP NAdapta-CCren webgunearen atal honetan kontsulta daitezke. 

Tokiko ekintza klimatikoaren aldeko sare-lanaren garrantzia Nafarroan 

Ez da ahaztu behar Nafarroan, LIFE-IP NAdapta-CC Europako proiektuaren esparruan, Nafarroako Gobernuak eta Nasuvinsak tokiko ekintza klimatikoari buruzko laguntza teknikoa eskaini dietela udalei, tokiko erakundeen artean ezagutza, aurrerapenak, irtenbideak eta esperientziak partekatzeko eta tokiko ekintza klimatikoa sareko lanaren bidez indartzeko. 

Lan hori sare hori dagoelako egin daiteke, Tokiko Ekintza Taldeek, Sakanako Garapen Agentziak, Iraunkortasunerako Toki Erakundeen Nafarroako Sareak (NELS Sarea), hainbat udal eta kontzejutako teknikari eta ordezkariekin batera. 

Eta, gainera, bultzada edo laguntza hori udalerriei LIFE-IP NAdapta-CCren tokiko ekintza klimatikoaren erronka horri aurre egiten laguntzen die, eta LIFE Plan4CET eta LIFE-SIP Pyrenees4Clima. bezalako proiektu osagarrien esparruan indartzen da. 

Klima-aldaketaren ondorioak Nafarroako Pirinioetan: lehortea 

Pirinioetako Lan Elkartea (PLE), Klima Aldaketaren Pirinioetako Behatokiaren (OPCC) bitartez, LIFE-SIP Pyrenees4Clima proiektuaren buru da. Proiektu horretan, Espainiako, Frantziako eta Andorrako beste 39 erakundek hartzen dute parte, bazkide gisa. Erakunde horiek, lankidetzaren bidez, Pirinioetako erresilientzia handitzea bilatzen dute, gaikako espektro zabal batean klima-aldaketara egokitzeko neurri eta ekintza zehatzak aplikatuz. LIFE-SIP Pyrenees4Clima proiektuak ‘Pirinioetan klimari erresilientzia egiten dion mugaz gaindiko mendi-komunitate baterantz’ oniritzia jaso zuen 2023ko ekainean Europako LIFE programaren bidez eta, prestakuntza-fasearen ondoren, ekintzak gauzatzen hasi ziren. Proiektuaren aurrekontua ia 20 milioi eurokoa da eta garatzeko epea zazpi urte eta erdikoa da; beraz, 2030ean amaituko da. 

Proiektu horren esparruan, Nasuvinsak hainbat jarduera egiten ditu Nafarroako Gobernuko Ingurumen Zuzendaritza Nagusiarentzat, klima-aldaketak Pirinioetako udalerrietan dituen ondorioak ezagutzeko, adibide zehatzekin. Horrela, LIFE-IP NAdapta-CCtik, horien berri eman nahi diegu. Kasu honetan, lehorteari buruzko bideoarekin, Lintzoaingo (Erro) Janet Torrea eta Erroko Udaleko langile Xabi Ziaren hitzaldiekin. 

Elkarrizketa batean, kazetari batek erreportaje bat egin du Erron, eta harrituta geratu da gai nagusia lehortea delako, une horretan, udaberrian, ura dagoen leku batean baitago. Janet Torreak honela dio bere kontakizunean: “Udaberri hau oso euritsua izan da, baina duela 2 urte lehorte oso gogorra izan zen”. Xabi Ziak lehorteak bailaran izan zituen ondorioetako batzuen berri eman digu, “urte gogorra izan zela” esanez. 

Arazo horiei aurrea hartzea, lehortea prebenitzeko neurriak planifikatuz, antolatuz eta gauzatuz, Nafarroan egokitzapenaren ikuspegitik lantzen denaren zati bat da, tokiko klima-ekintzan. 

2022an lehorterik izan al zen Nafarroan? 

Europak azken 500 urteetako lehorterik larrienari aurre egin behar izan zion 2022an eta lurraldearen %64a abisu edo alertan egon zen. Horrek, gainera, suteak hedatzeko arrisku handiagoa ekarri zuen, Europako Batzordearen Baterako Ikerketa Zentroaren (JRC, ingelesezko sigletan) txostenaren ondorioen arabera. 2023an, Foru Gobernuak Nafarroan lehorteak eragin larria izan zuen 40.000 lehorreko hektareari buruzko informazioa eman eta zifratu zuen, lehortea dinamikoa dela gogoraraziz, baita haren ondorioak ere, eta, horregatik, garrantzitsua dela etengabeko jarraipena egitea. 2023an, lehorteak eta ekaitzek Nafarroan eragindako galerek marka guztiak gainditu zituzten eta Nafarroak zereal uztarik txarrena bizi izan zuen 20 urtetan. 

Izan ere, 2024an Nafarroako zereal kanpaina inoizko produktiboena izan bazen ere, eta neguan bagaude ere, ez da ahaztu behar klima-aldaketaren balizko ondorioen aurrean, lehortearen aurrean, egokitzeko eta/edo prebenitzeko neurriak urte osoan zehar berrikusi, planifikatu, programatu eta gauzatu behar direla, ez bakarrik eskualdeko administrazioaren aldetik, baita toki entitateen aldetik ere. Besteak beste, larreetan eta mendietan ur-puntuak bermatzea (putzuak eta/edo askak, adibidez), ahoko ura hornitzeko iturri alternatiboak kontuan hartzea, baratzeetan ureztatzeko debekuak aurreikustea eta ura behar duten lorezaintza-espezieen ordez haien eskasiarekiko toleranteagoak diren beste espezie batzuk jartzea dira lehorteari aurre egiteko tokiko klima-ekintzako plan batean aintzat har daitezkeen neurrietako batzuk. 

LIFE-IP NAdapta-CC proiektuari buruzko gaurkotasun guztia ezagutu nahi baduzu, albisteen hileroko buletinean harpidetu zaitezke galdetegi hau betez.