LIFE-IP NAdapta-CCk prestakuntza-jardunaldi batean parte hartu du osasun-arloko langileentzat

Nafarroako Gobernuaren eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren (NUP) arteko zentro mistoa den Navarrabiomedeko Areto Nagusiak, Nafarroako Unibertsitate Ospitalean (NUO) kokatua, 2025eko ekainaren 9an hartu zuen “Nafarroako odol- eta ehun-bankuan dohaintza, organoak eta ehunak” izeneko eguneratze-jardunaldia.

Jardunaldiaren lehen zatian, arreta jarri zen garrapaten arazoan gaixotasun-bektore gisa, eta are gehiago klima-aldaketa kontuan hartuta. Proiektu europearraren ordezkaritzan, hizlari gisa parte hartu zuten Miguel Ángel González Moreno eta Jokin Larumbe Arricibita; lehen zatia osatu zuen Andrés Blanco di Matteo doktoreak, NUOko medikuntza barne-infekziosoetako zerbitzukideak.

Jardunaldiaren bigarren zatia A hepatitisaren eta Parvovirusaren kapsularik gabeko birusetan oinarritu zen, Nafarroako Klinika Unibertsitateko Mikrobiologia Zerbitzuko Natalia Muñoz Rodríguez doktorearen hitzaldiaren bidez. Azkenik, Gabriel Tirado Anglés doktoreak, Zaragozako Royo Villanueva Unibertsitate Ospitaleko Zainketa Intentsiboen Zerbitzuburuak, adimen artifizialaren erabilera azaldu zuen odol-bankuen kudeaketan.

Osasun-arloko langileentzat prestakuntza-ikastaro espezifiko gisa akreditatutako ekitaldi hau Nafarroako Odol eta Ehunen Bankuak antolatu zuen, Roche®ren lankidetzarekin, eta ia ehun profesional bertaratu ziren.

LIFE-IP NAdapta-CCren parte-hartzea

Jardunaldian zehar, klima-aldaketaren eta osasunaren arteko loturak jorratu ziren, arreta berezia jarriz gaixotasunen bektoreekin lotutako arrisku emergenteetan.
Lehen hitzaldian, Miguel Ángel González Morenok, Nafarroako Gobernuko Ingurumen Zuzendaritza Nagusiko LIFE-IP NAdapta-CC proiektuaren koordinazio-taldeko teknikari eta komunikazio-arduradunak, klima eta eguraldiaren arteko desberdintasunari buruzko sarrera kontzeptuala eskaini zuen, baita klima-aldaketa zer den, zein ondorio eta arrisku dakartzan eta nola eragiten duen osasun publikoan ere.

Bere azalpen osoan, Gonzálezek hainbat adibide aurkeztu zituen Nafarroako Foru Komunitatean klima-aldaketak dituen ondorioei buruz, egungo eta etorkizuneko erronkak ikuspegi regional batean kokatuz.

Ildo horretan, balioan jarri zuen LIFE-IP NAdapta-CC proiektu integratuaren baitan egindako lana, klima-aldaketara egokitzapenean zentratua. Bereziki nabarmendu ziren osasun-arloko jarduerak, Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuak (ISPLN) koordinatuak. Azpimarratu zen, halaber, proiektuko Bektoreei buruzko Lantalde Teknikoko lana, ikuspegi sistematikoago eta koordinatuago bat ahalbidetu duena, One Health edo Osasun bakarra filosofiaren ikuspegitik, arreta berezia jarriz garrapaten jarraipenean, klima-aldaketak haien jarduera areagotzen duelako.

Bigarren hitzaldian, Jokin Larumbe Arricibitak, Nafarroako Gobernuko Ingurumen Zuzendaritza Nagusiko Biodibertsitate eta Arrain-kudeaketa Zerbitzuko biologoak, garrapaten biologia eta ekologia sakondu zituen, azalduz araknido parasitoen talde bat direla, eboluzioan eraginkortasun handia erakutsi duena eta 100 milioi urte baino gehiagoz fauna-talde gisa iraun duena. Haien ugalketa-arrakasta eta baldintza desberdinetara egokitzeko gaitasuna direla eta, ezinbestekoa da haien bizi-zikloa, banaketa eta egoera ekologikoa xehetasunez aztertzea transmititu ditzaketen gaixotasunak eraginkortasunez prebenitzeko.

Bektore gisa garrantzitsuak diren espezieak ez diren arren oso ugariak, Larumbek adierazi zuen interes handikoak direla haien potentzial patogenoagatik. Nafarroako testuinguruan esanguratsuenak azaldu ziren:

Ixodes ricinus, Lyme gaixotasunaren, anaplasmosiaren edo babesiosiaren bektorea;

Hyalomma generoa, Krimea-Kongoko sukar hemorragikoarekin eta Q sukarrarekin lotua;

Dermacentor, Debonel eta tularemiarekin lotuta;

eta Rhipicephalus sanguineus, txakurraren garrapata bezala ezaguna, sukar botonosoaren bektorea, besteak beste.

Larumbe azaldu zuen, halaber, garrapaten bizi-zikloak normalean ostalari batetik hirura bitarte hartzen dituela, maiz ugaztun handiak edo abeltzaintza-animaliak erabiliz. Harreman honek neurri handi batean baldintzatzen du haien banaketa geografikoa, nahiz eta oraindik ez dagoen osorik zehazturik. Hala ere, klima-aldaketa ereduen aldaketa nabarmena eragiten ari da:

tenperaturen igoerak ugalketa-zikloa luzatu du,

espezieen banaketa geografiko eta altitudinala handitu da,

eta bektoreek daramatzaten patogenoen jarduera ugaritu da.

Nafarroan, bere kokapen geografikoa eta migrazio-bidea direla eta, aurreikusten da jatorri hegoalderagoko garrapata-espezieak agertzea. Testuinguru horretan, nabarmendu zen LIFE-IP NAdapta-CC proiektuak duen balioa: aukera ematen du egoera klimatiko berriak aurreikusi eta modelizatzeko, eta baita osasun-arazo emergenteei aurrea hartzeko estrategiak garatzeko ere, bereziki bektoreekin lotutakoak.

Azkenik, One Health filosofiaren ikuspegi integrala defendatu zen, OMEk sustatua, eta osasun humana, animal eta ingurumen-osasuna uztartzen dituena. Ikuspegi hau funtsezkoa izango dela adierazi zen, garrapatek transmititutako gaixotasunak identifikatu, jarraitu, aurreikusi eta arintzeko, klima gero eta aldakorrago baten testuinguruan.

LIFE-IP NAdapta-CC proiektuaren eguneroko berri guztiak ezagutu nahi badituzu, harpidetu gure hileko buletinera formulario hau betez.